قائم114؛ موشکی با چهار شیوه مختلف راهنمایی

به گزارش مجله کامسا، موشک قائم 114 جدیدترین موشک هوا به زمین ایرانی است که از 4 شیوه راهنمایی مختلف بهره می برد و می تواند علیه انواع اهداف زمین و دریایی بکار گرفته گردد.

قائم114؛ موشکی با چهار شیوه مختلف راهنمایی

به گزارش خبرنگاران به نقل از تسنیم، هفته گذشته در جریان افتتاح نمایشگاه دستاوردهای تحقیقاتی نیروی دریایی ارتش تصاویری از موشک قائم114 منتشر شد. پیش از این هم قائم114 روی بالگرد 214 نیروی زمینی سپاه دیده شده بود، اما این بار نمایش این موشک حاوی نکات جدیدی بود که نمایانگر سطح پیشرفت در عرصه طراحی و ساخت موشک های هوا به زمین و هوا به سطح است.

هر چند هنوز اطلاعات دقیقی از موشک قائم114 منتشر نشده اما شکل ظاهری این موشک بسیار شبیه به موشک آمریکایی AGM-114 هلفایر است که از روی بالگرد و پهپادهای آمریکایی شلیک می گردد.

موشک مشهور هلفایر یک موشک هوا به زمین آمریکایی و ساخت شرکت لاکهید مارتین است که در اصل برای جایگزینی با موشک های تاو و برای نصب روی بالگردهای آمریکایی طراحی و فراوری شد. این موشک از سری موشک های اتوماتیک با فناوری شلیک کن- فراموش کن است که امروزه علاوه بر بالگردها، پهپادهای آمریکایی هم یکی از اصلی ترین کاربرهای آن هستند.

این موشک در سال های بعد رفته رفته دستخوش تغییراتی شد و بنا به نوع ماموریت، به سرجنگی های مختلفی مجهز شد که با انواع شیوه های لیزری و راداری موج میلیمتری راهنمایی می گردد. هلفایر علاوه بر نقش هوا به زمین اخیرا با نصب بر روی بعضی شناورهای آمریکایی به عنوان یک موشک عمود پرتاب برای مقابله با قایق های تندرو سپاه نیز مورد آزمایش نهاده شد.

نسخه راهنمایی لیرزی نیم فعال موشک هلفایر

موشک AGM-114 هلفایر که از دهه 1980 وارد خدمت عملیاتی شده، در گونه های مختلفی توسعه پیدا نموده است. طول حدود 163 تا 180 و قطر 18 سانتی متر، جرم حدود 45 تا 49 کیلوگرم، سر جنگی 8 تا 9 کیلوگرمی و برد 8 کیلومتر در نمونه های مختلف این موشک مشاهده می گردد.

برای اولین بار در آبان سال 92 و در جریان رونمایی از پهپاد فطرس بود که موشکی شبیه هلفایر در ایران مشاهده شد. هرچند در آن اطلاعاتی درباره این موشک منتشر نشد اما احتمال آن می رفت که این موشک با توجه به برخورداری پهپاد فطرس از سامانه نشانگذار لیزری عملکردی مشابه موشک هلفایر راهنمایی لیزری داشته باشد.

پهپاد فطرس مجهز به موشک های شبیه هلفایر

پس از آن، در بهمن ماه سال 98 و در جریان تحویل بالگردهای اورهال شده به نیروهای مسلح یک موشک جدید مشابه هلفایر به نام قائم114 روی بالگرد 214 هوانیروز سپاه مشاهده شد که باز هم اطلاع دقیقی از نحوه عملکرد این موشک منتشر نشد اما این موشک جدید هلفایر ایرانی لقب گرفت و بسیاری ساخت این موشک را در راستای طراحی موشک های هوا به زمین جدید در نیروهای مسلح ارزیابی کردند.

موشک قائم114 نصب شده روی بالگرد 214 هوانیزوز سپاه

تا پیش از این، بالگردهای رزمی کشورمان از موشک های ضد زره تاو با راهنمایی سیمی بهره می بردند. در این نوع راهنمایی فرامین، راهنمایی به وسیله دو رشته سیم که به انتهای موشک وصل شده بود به موشک انتقال پیدا می کرد.

هرچند در این شیوه راهنمایی، اخلال و منحرف کردن موشک کار بسیار دشواری است اما انتقال فرامین راهنمایی توسط سیم موجب محدودیت در برد موشک شده و همچنین می بایست بالگرد تا لحظه اصابت موشک به هدف در راستای هدف قرار گیرد که همین امر خطر هدف قرار دریافت بالگرد توط سامانه های پدافندی را افزایش می دهد.

بالگردَ AH-1j کبرا مجهز به دو تیر موشک ضد زره راهنمایی سیمی تاو

البته با رونمایی از پهپاد شاهد 129 نسل جدیدی از بمب ها و موشک های راهنمایی شونده خانواده سدید نیز رونمایی شد که از راهنمایی حرارتی و اپتیکی بهره می بردند. بعدها با رونمایی از بالگردهای رزمی شاهد 285 شاهد نصب موشک های راهنمایی شونده سدید و فتح روی این بالگرد بودیم اما همچنان سلاح اصلی بالگردهای کبرا ارتش و سپاه همان موشک راهنمایی سیمی تاو بود.

بالگرد شاهد 285 سپاه مجهز به 4 تیر موشک سدید

پهپاد شاهد 129 مجهز به موشک های حرارتی سدید

در سال های پس از دفاع مقدس، کوشش های زیادی برای ساخت موشک های جدید ضد زره برای نصب روی بالگردهای نیروهای مسلح اجرا شده است که از جمله آنها می توان به ساخت موشک آذرخش با برد 10 کیلومتر، موشک قمر بنی هاشم با برد 8 کیلومتر و موشک حیدر با برد 12 کیلومتر اشاره نمود.

اما هفته گذشته بالاخره تصویری از موشک قائم 114 منتشر شد که 4 نوع از این موشک با شیوه های راهنمایی مختلف را نشان می داد. این بدان معناست که متخصصان کشورمان پیروز به طراحی و فراوری موشکی شده اند که می تواند کاربردهای متفاوت و مختلفی داشته باشد و با بهره گیری از شیوه های راهنمایی مختلف انواع ماموریت ها را در شرایط مختلف به انجام رساند.

بر اساس تصویر منتشر شده از نمایشگاه دستاوردهای تحقیقاتی نداجا، 4 موشک قائم 114 روی یک لانچر 4 فروندی نصب شده اند که پوشش کلاهک 2 موشک ردیف پایین برداشته شده اما در ردیف بالا پوشش کلاهک یک موشک همچنان در جای خود. با مشاهده این تصویر به قطعیت می توان گفت تا کنون سه نوع موشک قائم 114 با راهنمایی های لیزری، اپتیکی مرئی و حرارتی فروسرخ ساخته شده است.

موشک اول از سمت را در ردیف بالا، یک موشک قائم 114 با شیوه راهنمایی حرارتی فروسرخ است. در این شیوه راهنمایی موشک پس از شلیک با استفاده از جستجوگری که در کلاهک آن تعبیه شده است داغ ترین جسم روبروی خود را جستجونموده و به سمت آن حرکت می نماید. در این شیوه راهنمایی موشک بدون اتکا به سکوی شلیک نماینده به بهره گیری از یک سیستم راهنمایی داخلی عمل می نماید و پس از شلیک دیگر نیازی به راهنمایی توسط سکوی شلیک نماینده ندارد. به همین سبب بالگرد یا هر وسیله ای که از این نوع موشک استفاده می نماید می تواند پس از شلیک منطقه را ترک کند و یا موشک دوم را شلیک کند. این مزیت موجب می گردد تا سکوی شلیک نماینده موشک کمتر در معرض خطر سامانه های پدافندی قرار گیرد و امنیت بیشتری را برای بالگردها و پهپادها به ارمغان می آورد.

راهنمایی حرارتی همچنین قابلیت استفاده از موشک در شب و شرایط مختلف جوی را نیز با خود به همراه دارد که مزیتی عظیم در جنگهای امروزی به شمار می رود.

موشک های ردیف پایین اما از دو شیوه راهنمایی متفاوت بهره می برند. در ردیف پایین سمت راست نوع راهنمایی اپتیکی موشک قائم و در سمت چپ نوع راهنمایی لیزری نیمه فعال این موشک قرار گرفته است.

در شیوه راهنمایی اپتیکی، یک دوربین در دماغه موشک نصب شده است که پس از فعال شدن سوئیچ موشک توسط کاربر پوشش روی آن کنار رفته و تصویر هدف در مانیتور کاربرد نمایان می گردد. کار بر با عظیمنمایی هدف علامت رتیکل را روی هدف قرار داده تا موشک روی هدف قفل کند و پس از آن اقدام به شلیک موشک یا بمب به سمت هدف می نماید.

این شیوه راهنمایی نیز یک شیوه راهنمایی درونی است و بدون اتکا به راهنماییگر بیرونی انجام می گردد بدان معنی که شلیک نماینده می تواند پس از رهاسازی بمب و یا شلیک موشک منطقه را ترک کند و از خطر مورد هدف قرار دریافت در امان باشد.

در نسل های اولیه راهنمایی اپتیکی، بمب ها و موشک ها به یک دوربین مرئی مجهز بودند اما در نسل های بعدی به دوربین های تصویر ساز حرارتی مجهز شدند که توانایی درگیری در شب و شرایط مختلف جوی را به کار برد می داد.

مزیت شیوه تصویرساز حرارتی به شیوه راهنمایی حرارتی فروسرخ این است که در این شیوه منبع حرارت به شکل یک لکه سیاه رنگ عظیم دیده می گردد و به همین سبب فریب این نوع موشک ها با فلر(فریب دهنده حرارتی) که منبع گرمایی کوچکتری دیده می شوند کار بسیار مسئله ای است.

اما موشک سوم از شیوه راهنمایی نیمه فعال لیزری بهره می برد. در این شیوه راهنمایی موشک در کلاهک خود یک جستجوگر لیزر جای داده است که امواج بازتابی از هدف را دریافت می نماید و به سمت آن حرکت می نماید.

در راهنمایی نیم فعال لیزری ابتدا پرتو لیزر توسط یک سامانه نشانگذار لیزری به هدف تابانده می گردد پس از آن جستجوگر سر موشک امواج بازتابی لیزر را در یافت نموده و به سمت هدف حرکت می نماید.

این شویه راهنمایی علی رغم دقت بالا در اصابت، محدودیت هایی نیز به همراه دارد. از جمله آنها اینکه شرایط آب و هوایی می تواند روی عملکرد بمب یا موشک تاثیرگذار باشد و همچنین می توان باایجاد پرده های دود در جهت بازتاب پرتوهای لیزر اخلال ایجاد کرد و مانع از رسیده آنها به جستجوگر بمب یا موشک شد. همچنین در این شیوه پرتابگر می بایست تا لحظه اصابت بمب یا موشک به هدف در راستای آن قرار گیرد و هرگونه قطعی در بازتاب امواج لیزر موجب انحراف موشک می گردد.

البته برای حل این مشکل می توان از یک نشانگذار مستقل استفاده کرد و برای شلیک موشک نیز از یک پرتابگر مجزا بهره برد. به این صورت که یک وسیله امواج لیزر را به هدف بتاباند و وسیله دیگر موشک را به سمت آن شلیک کند. در جریان جنگ اول خلیج فارس و حمله نیروهای ائتلاف به کویت جنگنده های انگلیسی و آمریکایی از این روش برای شلیک بمب و موشکهای راهنمایی لیزری خود استفاده می کردند.

اما چهارمین موشک یعنی موشکی که در سمت چپ ردیف بالا نهاده شده است بدلیل آنکه پوشش روی کلاهک آن برداشته نشده است اطلاعی از شیوه راهنمایی آن در دسترس نیست. اما با توجه به آنکه این موشکها در نیروی دریایی رونمایی شده اند و شیوه راهنمایی موج میلیمتری یکی از شیوه های مناسب برای درگری با اهداف سطحی در دریا است و نمونه دریاپایه موشک هلفایر هم از این شیوه راهنمایی بهره می برد، می توان احتمال داد که موشک چهارم از شیوه راهنمایی موج میلیمتری بهره می برد.

راهنمایی موج ملیمتری به شیوه ای از راهنمایی موشک گفته می گردد که در آن موشک به یک رادار در کلاهک خود مجهز است که امواج رادار را به سطح زمین می تاباند. در حالت عادی امواج برگشتی طول موج 50 میکرون دارند و در صورتی که شیئی دیگری روی سطح قرار داشته باشد که جنس آن متفاوت باشد طول موج امواج بازگشتی متفاوت خواهد شد و موشک طول موج های متفاوت را دنبال می نماید تا به هدف برسد.

این شیوه راهنمایی در دریا نیز کاربرد دارد زیرا دریا سطحی صاف و بدون عارض دارد که کوچکترین عارضه در سطح آن قابل تشخیص و هدفگیری است. آمریکایی ها نیز چند سال پیش نوعی از موشک هلفایر با نام لانگبو یا هلفایر ال را برای طراحی کردند که از همین شیوه راهنمایی بهره می برد.

هر چند هنوز اطلاعات دقیقی از برد، سرجنگی و نوع ماموریت موشک های قائم 114 منتشر نشده است اما دستیابی ایران به موشکی با انواع شیوه های راهنمایی در کنار تجهیز بالگردها و پهپادها به سامانه های راهنمایی انواع بمب و موشک و همچنین قابلیت پرواز در شب این امکان را به نیروهای مسلح می دهد که بتوانند به بهره گیری از این موشک ها طیف متنوعی از ماموریت ها در شرایط مختلف را اجرا نمایند و از این جهت محدودیت اجرای ماموریت توسط بالگردها و پهپادها تا سطح قابل توجهی کاهش پیدا کند.

همچنین در صورتی که موشک قائم 114 به شیوه راهنمایی موج میلیمتری مجهز شده باشد اولین موشک ایرانی است که به این شیوه راهنمایی تجهیز شده است.

با بهره گیری از این شیوه راهنمایی قابلیت رزمی بالگردهای نیروهای مسلح برای درگیری با اهداف زرهی و همچنین اهداف متحرک دریایی مانند شناورها و قایق های تندور افزایش چشمگیری خواهد داشت و به نوعی یک جهش در عرصه ساخت موشک های هوا به زمین و هوا به سطح به حساب می آید.

شلیک موشک هلفایر از بالگرد سی هاوک نیروی دریایی آمریکا

تجهیز بالگردها، پهپادها و شناروهای نیروی دریایی به این موشک هم توان پشتیبانی این نیروی از عملیات آبخاکی نیروهای ویژه در تصرف ساحل دشمن را افزایش می دهد. همچنین ابعاد کوچک این موشک موجب می گردد تا شناورهای نیروی دریایی بتوانند تعداد بیشتری از نمونه موج میلیمتری این موشک را با خود حمل نمایند و در برای مقابله با شناروهای کوچک و تندرو دشمن و یا مقابله با قایق های دزدان دریایی در خلیج عدن دست پرتری داشته باشند.

با عملیاتی شدن موشک قائم در کنار بمب و موشک های خانواده قائم و سدید حالا بالگردها و پهپادهای ارتش و سپاه سبد کامل تری از تسلیحات هوا به زمین را در اختیار دارند که توان اجرای انواع ماموریت ها بر ضد اهداف مختلف در دریا و زمین را به آنها می دهد.

منبع: جام جم آنلاین
انتشار: 16 دی 1399 بروزرسانی: 16 دی 1399 گردآورنده: kamsaco.ir شناسه مطلب: 420

به "قائم114؛ موشکی با چهار شیوه مختلف راهنمایی" امتیاز دهید

1 کاربر به "قائم114؛ موشکی با چهار شیوه مختلف راهنمایی" امتیاز داده است | 5 از 5
امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "قائم114؛ موشکی با چهار شیوه مختلف راهنمایی"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید